Waarom blijf ik doorspelen?

Dat je blijft doorspelen heeft te maken met twee zaken:

  • Jouw gedachten over het spel: denkfouten kunnen zorgen dat je de controle verliest.
  • Het ontwerp van het spel:

Hoe zorgt een gokspel of automaat dat je door blijft spelen?

Gokspellen en gokautomaten verleiden de speler op verschillende manieren om langer te blijven spelen. Hieronder enkele voorbeelden.

Bijna winst

‘Bijna winst’ is een situatie waarin je op een gokautomaat niets wint, maar wel bijna. Bijvoorbeeld dat je speler met 8 dezelfde symbolen een jackpot kan winnen, maar nu 7 dezelfde symbolen verschijnen. Het bijna winst-effect houdt in dat spelers relatief vaker inzetten na een bijna winst situatie. Sommige gokautomaten zijn zo ingesteld dat de kans op bijna winst groter is dan dat op basis van toeval verwacht kan worden. Dit is een truc van gokautomatenontwerpers om spelers langer te laten spelen.

Korte tijd tussen twee inzetten

Bij elke gokautomaat moet je wachten totdat je opnieuw mag inzetten. Hoe korter deze tijd is, hoe vaker je kan inzetten in korte tijd. Hoe korter deze tijd tussen de inzetten is, hoe groter de kans is dat je doorgaat met spelen. Je hebt namelijk minder tijd om na te denken over stoppen. Daarom is deze tijd bij gokautomaten vaak kort. In Nederland moet de tijd tussen de inzetten wettelijk minimaal 3,5 seconde zijn.1

Variabele uitbetaalratio

Veel gokautomaten zijn zo ingesteld dat de kans groot is dat je regelmatig iets kleins wint. Hierdoor leren je hersenen onbewust dat het fijne gevoel van winnen komt door drukken op de knop. Maar het is niet vooraf te voorspellen wanneer je iets wint. Hierdoor blijf je langer spelen. Stel je zet 10 keer in. Als je zou weten dat je elk 5e spel iets zou winnen, zou het spel minder spannend zijn. Daarom win je bijvoorbeeld het 2e spel en het 9e spel. En de volgende keer het 1e en het 3e spel. De kans om te winnen is op de lange termijn gelijk – maar je kunt nooit exact voorspellen wanneer je wint of verliest. Op lange termijn verlies je altijd geld met spelen op automaten.

Visuele en geluidseffecten

Gokautomaten hebben vaak felle kleuren en een scherm met een hoge helderheid, zodat je wakker blijft. Vrolijke geluiden belonen je als speler als je iets hebt gewonnen. De visueel aantrekkelijke symbolen en bonusspellen op een gokautomaat dragen ook bij aan het blijven spelen.

 

Hoe zorgen denkfouten dat je door blijft spelen?

Een tweede reden dat je als speler blijft gokken op een gokautomaat zijn denkfouten. Dit zijn overtuigingen waardoor je de werkelijkheid verkeerd interpreteert. Mensen die problemen krijgen door gokken hebben vaak niet-kloppende overtuigingen over het spelen op gokautomaten.2 Als je je als speler bewust bent van deze denkfouten kan dit helpen om korter te spelen en minder snel problemen te krijgen door het gokken.

Illusoire correlatie

Denken dat er een verband is tussen twee dingen, dat er niet is. Je kunt denken dat persoonlijk geluk, je kledingkeuze of het personeel van een casino invloed heeft op winnen of verliezen. Dit klopt niet, omdat het resultaat van een spel enkel op toeval berust. Ook wel bijgeloof of magisch denken genoemd.

Inherente geheugen bias

Mensen herinneren makkelijker een moment dat zij iets wonnen, dan een ander moment. Daarom worden toevallige gebeurtenissen en bijgelovige overtuigingen op het moment dat je iets wint, makkelijker herinnerd.

De beschikbaarheid van de winst van anderen

Als je andere mensen in de omgeving van de gokautomaat ziet of hoort winnen, kun je je eigen kans om te winnen hoger inschatten. Daarom maakt een gokautomaat veel geluid als je een (grote) prijs wint. Hoe vaak andere spelers winnen, heeft geen enkele invloed op je eigen spel.

Het gokken bedrog (gambling fallacy)

Het denken dat na een willekeurige gebeurtenis een bepaalde uitkomst moet volgen op een eerdere uitkomst, die daar onafhankelijk van is. Je verwacht bij een gokautomaat dat als je na enkele inzetten niets gewonnen hebt, de kans groot is dat bij een nieuwe inzet je wel wint. Maar ook: als je een aantal keer wint binnen een korte periode, denk je dat je bij een nieuwe inzet opnieuw zal winnen. Dit klopt niet. Bij gokautomaten is winst of verlies willekeurig. Eerdere inzetten hebben geen enkele invloed op het resultaat van een nieuwe inzet. Deze denkfout kan ertoe leiden dat je, nadat je geld hebt verloren, probeert je verlies goed te maken (chasing losses).

Bovenmatig vertrouwen

Bij bovenmatig vertrouwen heb je meer vertrouwen in een positief resultaat dan dat je op basis van je vaardigheden mag verwachten. Zeker bij gokautomaten is dit van toepassing: een speler heeft bij een spel geen enkele invloed op winnen of verliezen na het inzetten. Je kunt enkel kiezen wanneer je stopt met spelen.

Illusie van controle

Het geloof dat de eigen kans op succes of winst hoger is dan verwacht kan worden. Bij een gokautomaat heb je geen enkele controle over winst of verlies. Toch kun je het idee hebben dat je invloed kan uitoefenen op het resultaat. Een gokautomaat geeft je namelijk het idee dat je invloed hebt op winst of verlies.

Zelf-dienende bias

Als mensen succes hebben of winnen, denken ze vaak dat dit komt door hun eigen vaardigheden of prestatie. Als mensen fouten maken of verliezen, denken mensen vaak dat dit komt door de omgeving – en dus niet door henzelf. Bij het spelen op een gokautomaat spelen vaardigheden geen enkele rol. Je gaat langer door met gokken, omdat je andere redenen aanwijst die ervoor zorgen dat jij geld verliest.

 

Hoe kan ik slimmer zijn dan de gokautomaat?

Dit kan niet. Alleen als je geluk hebt, kun je winnen van een gokautomaat. Als je een paar spelletjes speelt, kun je bij toeval winnen. Speel je lang of vaak, dan wint kansberekening het van geluk. Wel kun je de risico’s beperken door je te informeren hoe een gokautomaat werkt, je bewust te zijn van de risico’s en je te houden aan je eigen afspraken. Lees hier tips over hoe je dit kunt doen. 

Bronnen

1. Marktscan 2017, Kansspelautoriteit

2. Goodie A.S., & Fortune. E.E. (2013). Measuring Cognitive Distortions in Pathological Gambling: Review and Meta-Analysis. Psychology of Addictive Behaviors 27(3), 730-743. doi: 101037/a0031892